Dwa spojrzenia na ELWRO

ELWRO to Zakład ważny dla historii Wrocławia, kojarzony z produkcją komputerów. W internecie jest dużo materiałów na ten temat. Na przykład, w archiwum Centrum Historii Zajezdnia: 

• kliknijcie: Centrum Historii Zajezdnia, ELWRO – Wrocławskie Zakłady Elektroniczne (1959–2000).

można przeczytać: 

"Nazwa ELWRO to akronim powstały ze słów EL(ektronika) i WRO(cław) dla określenia Wrocławskich Zakładów Elektronicznych utworzonych na początku 1959 roku na podstawie zarządzenia ministra przemysłu ciężkiego Kiejstuta Żemaitisa. Przedsiębiorstwo otrzymało wówczas do zagospodarowania zabudowania starej cukrowni przy ul. Obornickiej we Wrocławiu. Równocześnie podjęto budowę kompleksu biurowego zakładu oraz hal produkcyjnych przy ul. Ostrowskiego?

W początkowym okresie działalności Wrocławskie Zakłady Elektroniczne produkowały przełączniki kanałów dla Warszawskich Zakładów Telewizyjnych. W związku z gwałtownym rozwojem telewizji w Polsce, jaki nastąpił pod koniec lat 50. XX wieku, uruchomiono również produkcję przyrządów pomiarowych.

(...)

Intensywny rozwój ELWRO doprowadził do skokowego wzrostu zatrudnienia z 2500 pracowników na początku lat 70. XX wieku do 5800 osób pod koniec 1980 roku. Tym samym ELWRO stało się jednym z największych zakładów przemysłowych we Wrocławiu.

(...)

Przekształcenia własnościowe w Polsce na przełomie lat 80. i 90. XX wieku doprowadziły do prywatyzacji zakładu. W 1993 roku pakiet większościowy akcji zakładu wykupiła firma Simens, która w krótkim czasie przystąpiła do likwidacji ELWRO.

Teraz na terenie resztek dawnego ELWRO mieści się Uniwersytet WSPS (Wyższa Szkoła Psychologii Społecznej). 

Dwa spojrzenia na ELWRO:

• pierwsze: byłych pracowników ELWRO, bohaterów z roku 1994 pierwszego rozdziału książki Mariusza Szczygła: "Niedziela, która zdarzyła się w środę", wyd. III, Wołowiec 2017, kliknijcie: M. Szczygieł, Niedziela, która zdarzyła się w środę. Książka jest zbiorem reportaży.

• drugie: Wilhelma Wojsznis i Mariana Snowarskiego, autorów odczytu „Historia  i znaczenie  wrocławskiego ELWRO” wygłoszonego na Klubie Naukowo-Historyczno-Kulturalnym Politechniki Trzeciego Wieku 31 marca 2026, kliknijcie:  Historia i znaczenie wrocławskiego ELWRO.

Odczyt to przegląd sukcesów ELWRO. Natomiast reportaż z książki Mariusza Szczygła to smutny obraz, gdy ELWRO chyliło się ku upadkowi. Na str. 6 książki można przeczytać:

Elwro zaopatrywało w komputery cały obóz socjalistyczny, rok 1992 zakończył się stratą ponad 180 miliardów złotych. (...) Ogłosili więc: w zamian za napisanie podania o "zwolnienie na własną prośbę" każdy, kto zechce odejść, dostanie od Siemensa 25 miesięcznych pensji". 

Rozmówcy Mariusza Szczygła: pracownice fizyczne, mechanik, magazynier, księgowa, pani z działu zaopatrzenia  kochali swój Zakład. Wzruszające są ich opowieści, co zrobili z tymi 25. pensjami. Wynika z tego ciekawy obraz Polski z tamtego okresu.

W pierwszej części odczytu była mowa o historii, sukcesach i roli automatyki z ELWRO w polskim przemyśle: 

• materiały z roku 2015, kliknijcie: Historia Automatyki ELWRO.

Wirtualna Kultura nic na ten temat nie wiedziała. 

W drugiej części odczytu zaprezentowano historię komputerów produkowanych przez ELWRO. O tym Wirtualna Kultura wiedziała co nie co, ponieważ należała do zespołu pracowników Zakładu Metod Numerycznych (Uniwersytet Wrocławski), który pisał programy na komputery produkowane przez ELWRO. Ona mało z tego pamięta.

Współpraca ELWRO z kierowanym przez prof. Stefana Paszkowskiego Zespołem była owocna. Na portalu "elwrowcy.pl"   

• kliknijcie: Witryna Elwro - Wrocławskie Zakłady Elektroniczne

w zakładce "Wspominają" ukazały się bardzo szczegółowe wspomnienia Romana Zubera, który w latach 1959 - 1964 pracował w ELWRO, a potem na Uniwersytecie Wrocławskim, 

• kliknijcie: Polskie Towarzystwo Informatyczne, Doc. Roman Zuber - 95 lat!.

Zuber wspomina o pracach Jerzego Szczepkowicza i Krystyny Jerzykiewicz z Zakładu Metod Numerycznych UWr. Więcej na ten  temat można się dowiedzieć tutaj:

• kliknijcie: Jerzy Szczepkowicz - Wikipedia

• archiwalna strona Instytutu Informatyki Uniwersytetu Wrocławskiego, poświęcona Jerzemu Szczepkowiczowi, kliknijcie: Jan Jerzy Szczepkowicz.

Na szczególną uwagę zasługuje konstrukcja Jerzego Szczepkowicza systemu programowania ALGOL 1204 (wspólnie z Krystyną Jerzykiewicz) dla polskiego komputera Odra 1204, produkowanego przez ELWRO.

"elwrowcy.pl" to witryna społecznościowa byłych pracowników ELWRO stworzona w roku 2007. Założył ją i prowadził do ostatnich chwil życia (rok 2021) Jarosław Sławomir Rutkowski, który przepracował w ELWRO 32 lata, do momentu likwidacji Zakładu. W roku 2023 powstała nowa wersja witryny. W zakładce "O stronie" napisano, że dzięki datkom witryna może funkcjonować do 31 stycznia 2028 r.

Elwrowcy to aktywni ludzie. Spotykają się. Wirtualna Kultura z zaciekawieniem przeczytała relację z roku 2019:

• kliknijcie: Gala „Branża IT 20 – 30 lat temu”: legendy, liderzy, szefowie….

Uczestnikom Gali pozdrowienia z Krety przesłał Thanasis Kamburelis (kierował w ELWRO zespołem konstruktorów komputerów Odra). Przeczytajcie też opracowanie z roku 2018: 

• kliknijcie: Barbara Maćkowiak, Andrzej Myszkier, Bogdan Safader, Polskie komputery rodziły się w Elwro we Wrocławiu.

To optymistyczne, że są ludzie oddani swojej pracy i jej miejscu. Oby było ich jak najwięcej.

Dodatek. Stare wpisy z roku 2017 na pierwszym blogu Popowiczanie, prowadzonym przez Wirtualną Kulturę:

• kliknijcie: Niedziela w środę

• kliknijcie: Elwro i Diora

Krystyna - Wirtualna Kultura