Wielka piątka i długowieczność

Problem długowieczności interesuje Wirtualną Kulturę od lat. Ona o tym pisała już w roku 2018: 

• kliknijcie: Jak dożyć 100 lat w zdrowiu - wpis na blogu,

powołując się na wykład Susan Parker i starając się popularyzować czynniki, które wplywają na długość życia. Ostatnio jedna z czytelniczek bloga, pokolenie 30+, nawet zasugerowała, żeby Wirtualna Kultura napisała coś na podstawie własnych doświadczeń, a ma ich dużo.

Do tej pory żaden socjolog, psycholog, naukolog, kulturolog nie wpadł na pomysł, żeby jakiś student napisał pracę magisterską o wpływie bloga "60+ Wirtualna Kultura" na długowieczność Wrocławian, bo przecież celem działalności Wirtualnej Kultury jest spowodowanie u czytelników większej aktywności i ciekawości świata, a od tego podobno m.in. zależy długość życia.     

Jeśłi dobrnęliście do końca tego długiego zdania, to jest szansa, że będziecie czytać dalej, ale czy klikniecie? Dlatego Wirtualna Kultura postanowiła skopiować fragmenty artykułu Agaty Daniluk z 16 lipca 2026, opublikowanego na portalu TVN24, o badaniu dlugowieczności na Sardynii:

• portal TVN 24, kliknijcie: Żyją długo i starzeją się lepiej. Stulatków z Sardynii łączy coś jeszcze

W badaniu wzięło udział 125 osób w wieku od 71 do 101 lat. Naukowcy porównali dwie grupy seniorów żyjących w podobnych warunkach ekonomicznych i kulturowych. Pierwszą stanowili mieszkańcy oficjalnej Niebieskiej Strefy na Sardynii, drugą - osoby z sąsiednich wiejskich terenów, gdzie nie obserwuje się aż tak wyjątkowej długowieczności.

(...)

Uczestnicy przeszli testy oceniające 

• sprawność poznawczą, 
• jakość życia związaną ze zdrowiem,
• cechy osobowości według modelu Wielkiej Piątki. To psychologiczny model opisujący m.in. otwartość na doświadczenia, sumienność, ugodowość, ekstrawersję i neurotyczność".

(...)

Wyniki pokazują jednak ważny kierunek: ciekawość, elastyczność, aktywność społeczna i umiejętność radzenia sobie ze stresem mogą wzmacniać to, co w długowieczności najważniejsze - nie tylko liczbę przeżytych lat, ale też ich jakość. 

Naukowcy chcą sprawdzić, czy podobny profil psychologiczny pojawia się także w innych Niebieskich Strefach, m.in. na Okinawie i Ikarii.

O Strefach Niebieskich piszą na różnych portalach. Wirtualna Kultura postanowiła zacytować artykuł z Gazety Senior z roku 2021:

• kliknijcie: Bogna Bartosz, Ilona Zakowicz, Drogi do szczęścia i długowieczności. NIEBIESKIE STREFY .

 

"Wielka piątka" to określenie Pięcioczynnikowego Modelu Osobowości, stworzonego przez psychologów. Służy on do oceny osobowości na podstawie 5 podstawowych cech. Tak to opisuje sztuczna inteligencja AI:

• Otwartość na doświadczenia (Openness) – ciekawość świata, kreatywność, wyobraźnia
• Sumienność (Conscientiousness) – odpowiedzialność, planowanie, samodyscyplina i dążenie do celów.
• Ekstrawersja (Extraversion) – towarzyskość, energia, entuzjazm i pozytywne emocje.
• Ugodowość (Agreeableness) – życzliwość, empatia, gotowość do współpracy i zaufanie.
• Neurotyczność (Neuroticism) – emocjonalna labilność, skłonność do zamartwiania się, lęku i wahań nastroju.

Porównajcie z Wikipedią:

• kliknijcie: Wielka piątka - Wikipedia.

Testy na Wielką Piątkę stosują m.in. rekruterzy, którzy szukają pracowników:

• kliknijcie: Test Wielka piątka (Big five).

Czy warto zrobić taki test w wieku 80+? Może da on odpowiedź na pytanie, czy długowieczność jest cechą wrodzoną, czy nabytą i zależy od miejsca zamieszkania.

Dodatek. Wirtualna Kultura zastanawiała się w roku 2024, czy we Wrocławiu są strefy, gdzie żyje się dłużej:

• kliknijcie: Wrocław w liczbach - wpis na blogu.

Ona znowu poszła do GUSu na Oławskiej po dane, ale nie ma czasu, żeby się nimi zająć. Oto tylko kilka ogólnych liczb o ludności Wrocławia na dzień 31 grudnia 2025:

• 316 628 mężczyzn, 355 973 kobiet

• wiek poprodukcyjny (65+ mężczyźni, 60+ kobiety), 156 515, w tym mężczyzn 53 770, kobiet 102 745

• 80 lat i więcej, 33 201, w tym mężczyzn 10 364, kobiet 22 837.

W wieku emerytalnym (60+ kobiety, 65+ mężczyźni) kobiet jest we Wrocławiu dwa razy więcej niż mężczyzn. Panie dbajmy o panów!!!

Jaki z tego wszystkiego wypływa wniosek? 

• Ta statystyka pokazuje, dlaczego oferta klubów seniora i innych tego typu instytucji jest "kobieca".  

Dodatek 2. 19 lipca 2026, godz. 18:34

Pod wpływem jednego z komentarzy Wirtualna Kultura napisała w wyszukiwarce w laptopie:

natura pomyślała o krótszym życiu mężczyzn

i otrzymała taki przegląd od AI

• To prawda, mężczyźni żyją średnio krócej niż kobiety, w Polsce przeciętnie o ok. 7,3 roku.
•  Częściowo odpowiada za to biologia (genetyka i hormony), jednak kluczowe są czynniki środowiskowe i behawioralne: styl życia, rzadsze korzystanie z profilaktyki zdrowotnej oraz większa skłonność do ryzykownych zachowań. 

Wpływ poszczególnych czynników przedstawia się następująco:

• Biologia i geny: Kobiety dysponują dwoma chromosomami X, co lepiej chroni je przed mutacjami genetycznymi. 
• Ponadto męskie hormony, w tym testosteron, mogą zwiększać ryzyko chorób układu krążenia w młodszym wieku. 
• Styl życia: Statystycznie to mężczyźni częściej palą tytoń, spożywają więcej alkoholu i zmagają się z nadwagą, co bezpośrednio przekłada się na krótszy czas życia w zdrowiu. 
• Profilaktyka: Panowie rzadziej i później zgłaszają się do lekarza na badania kontrolne, przez co wiele chorób jest wykrywanych w znacznie bardziej zaawansowanym stanie. 

Uwaga. Wpis zdobią zdjęcia od Krystyny ze Ścinawki. Z taką przyrodą na co dzień żyje się dłużej. 

Krystyna - Wirtualna Kultura