Jak rodziła się sztuczna inteligencja - kilka refleksji po odczycie profesora Jacka Cichonia dla seniorów w Przestrzeni Trzeciego Wieku

Krystyna - Wirtualna Kultura pierwszy raz o AI (artificial intelligence), czyli SI (sztuczna inteligencja) pisała na blogu w maju 2021:  

• maj 2021, kliknijcie: W objęciach sztucznej inteligencji - wpis na blogu.

Wtedy na internetowych stronach Parlamentu Europejskiego znalazła objaśnienia, co to jest sztuczna inteligencja:

• wrzesień 2020, aktualizacja czerwiec 2023, kliknijcie: Sztuczna inteligencja: co to jest i jakie ma zastosowania?.

 Wśród zastosowań sztucznej inteligencji w codziennym życiu wymieniono:

• zakupy online, wyszukiwanie w internecie, tłumaczenie maszynowe tekstów,
• systemy rozpoznawania mowy i twarzy,
• inteligentne budynki, nawigacja samochodów.

Nie podobało się jej nazywanie tego wszystkiego sztuczną inteligencją, co jej zdaniem wprowadzało w błąd sugerując, że sztuczna inteligencja to jakiś twór.

Dzisiaj jej laptop tak podpowiada:

Sztuczna inteligencja to dziedzina informatyki oraz zdolność systemów komputerowych i maszyn do symulowania ludzkich zdolności poznawczych – takich jak uczenie się, rozumowanie, planowanie, rozpoznawanie mowy, obrazów oraz podejmowanie decyzji.

☝☝☝Przełomem w rozwoju sztucznej inteligencji był darmowy ChatGPT udostępniony w 2022 roku przez firmę OpenAI. Komputer stał się partneren w rozmowach, a nie tylko kalkulatorem. Nie musimy umieć programować. To podkreślił prof. dr hab. Jacek Cichoń na odczycie w Przestrzeni Trzeciego Wieku zapowiedzianym w tym wpisie: 

• 1 października 2026, kliknijcie: Profesor Jacek Cichoń specjalnym gościem kolejnego spotkania z cyklu "Równania i rezonanse - Loża Krystyny i Jarosława" - wpis na blogu.

Etapy rozwoju AI świetnie ilustruje ten slajd z odczytu profesora Cichonia. Kliknijcie. 

Kroki milowe: 

• lata 50te, marzenia o myślącej maszynie, test Turinga
• lata 90te-2010, mistrzowie szachów, Deep Blue, AlphaZero
• około 2010, rozpoznawanie obrazów i twarzy
• 2022, rewolucja językowa - duże modele językowe, skok mocy. 

Objaśnienia:

• Test Turinga, kliknijcie: ChatGPT przeszedł psychologiczny test Turinga (marzec 2024)

• Deep Blue - super komputer firmy IBM, zaprojektowany specjalnie do gry w szachy, pokonał arcymistrza szachowego Kasparowa.

• AlphaZero - program komputerowy do gry w szachy, shogi oraz Go

• Modele językowe LLM,  kliknijcie: LLM – co to jest? Jak działają duże modele językowe? (maj 2025)

Zwróćcie uwagę, że Wirtualna Kultura podkreśla, kiedy dany wpis się ukazał. Tempo zmian w możliwościach i zastosowaniach AI jest niesamowite.

 

☝☝☝Wirtualna Kultura nie wiedziała, że ChatGPT jest znany dopiero od roku 2022. Ona pierwszy raz  zastosowała go na warsztatach na Politechnice Trzeciego Wieku w październiku 2025 i na warsztatach w CALu na Kruczej: 

• październik 2025, kliknijcie: Wirtualna Kultura poznaje ChatGPT - wpis na blogu

• luty 2026, kliknijcie: Wirtualna Kultura w CALu na Kruczej - wpis na blogu.

Wtedy zrozumiała, że nie da się krótko wyjaśnić laikom, jak to wszystko zostało wymyślone i zaprogramowane. Wystarczy mieć tylko jakieś intuicje i świadomość, że AI (czat) korzysta z niewyobrażalnej liczby danych (strony internetowe, artykuły, książki, zdjęcia, nagrania wideo, dźwięki, kody źródłowe) i potężnych maszyn. Wyszukiwarka w laptopie podpowiedziała jej, że:

• AI zamienia treść dokumentów na wektory liczbowe, szuka w bazie fragmentów najbliższych znaczeniowo zapytaniu użytkownika i na ich bazie generuje odpowiedź. 

• AI nie „myśli” w sposób ludzki, lecz analizuje gigantyczne zbiory danych, szukając w nich wzorców i zależności.

Na ten temat w internecie jest dużo materiałów. Na przykład z artykułu

•  25 września 2024, zaktualizowano 10 października 2026, kliknijcie: Devstock Academy, Blog, Sztuczna inteligencja: co to jest i jak działa?,

można się dowiedzieć, że

•  Sztuczna inteligencja (AI) działa poprzez analizę ogromnych ilości danych, rozpoznawanie w nich wzorców i przewidywanie najbardziej prawdopodobnych odpowiedzi lub decyzji, zamiast wykonywania sztywno zaprogramowanych reguł.

☝☝☝Profesor Jacek Cichoń na odczycie dla seniorów skupił się na historii sztucznej inteligencji i na praktycznych przykładach, pokazujących jak zmieniały się możliwości AI. Zaczął od zastosowania AI do poprawiania błędów ortograficznych w tekście, a potem ulepszania jego redakcji, a nawet przerobienia tekstu na styl Leśmiana. 

AI poradziła sobie z analizą wyników badania krwi, które były podane systemowi (komputerowi) w formie pliku jpg zdjęcia papierowej wersji wyników. Wirtualna Kultura zapytała profesora Cichonia, jak AI "wydobywa" liczby ze zdjęcia. Ona wie, jak do komputera wprowadza się zwykłe dane liczbowe, ale nie ma pojęcia, jak komputer "odczytuje" dane ze zdjęcia, które składa się z pikseli. Za tym kryją się matematyka i algorytmy.

Następny poziom możliwości AI został pokazany przez Jacka Cichonia na przykładzie opracowania przez AI planu wycieczki z kosztem 2500 zł. AI wszystko perfekcyjnie zaplanowała i wyliczyła - wybrała m.in. hotele. Wirtualna Kultura nie zapamiętała skąd dokąd ta wycieczka miała być.

Było też zadanie rozpoznania przez AI, co jest na zdjęciu. AI nie miała wątpliwości, że to jest kot, a nie pies czy człowiek. Ciekawe było też polecenie odwrotne. AI stworzyła coś, co miało w 35 proc. być kotem i 65 proc. człowiekiem. Wirtualna Kultura zdziwiła się. AI stworzyła dziewczynkę z twarzą kota.   

☝☝☝Po wykładzie profesora Cichonia uczestnicy spotkania chętnie zadawali mu pytania, m.in. o bezpieczeństwo w internecie. Trzeba być ostrożnym w ujawnianiu swoich danych - tylko tyle, ile na wysłanej kartce pocztowej. Pytano też o incydent - "agenci AI" uciekli i włamali się:

• kliknijcie: Portal technologiczny, Agenci AI OpenAI znów wymknęli się spod kontroli.

☝☝☝Prof. dr hab. Jacek Cichoń

• matematyk i informatyk, 
• wieloletni kierownik Katedry Podstaw Informatyki Politechniki Wrocławskiej,
• w roku 2018 został wybrany ulubionym wykładowcą wrocławskich studentów - zdobył Kubek dla Wykładowcy w konkursie Akademickiego Radia Luz

to młodszy kolega Wirtualnej Kultury "z pracy". Dlatego ona wiedziała, że jego marzeniem było uzyskanie wyników naukowych również w fizyce. W trakcie spotkania w Przestrzeni Trzeciego Wieku w ramach "Równań i rezonansów - Loża Krystyny i Jarosława" okazało się, że on już takie publikacje naukowe ma!

☝☝☝Spotkanie z profesorem Cichoniem było we wtorek 20 października. Był to Europejski Dzień Seniora. Z tego powodu nie było części muzycznej Jarosława Woszczyny, bo on brał udział w posiedzeniu Obywatelskiego Parlamentu Seniorów w Warszawie:

• kliknijcie: Obywatelski Parlament Seniorów.

Był to też dzień, w którym IC (Intercity) oferowało na wszystkie trasy bilety po 10 zł. O tym ktoś anonimowo napisał w komentarzu na blogu, wyrażając żal, że na spotkaniu z prof. Jackiem Cichoniem nie może być, bo już wcześniej zaplanował podróż po Polsce.

☝☝☝Wirtualna Kultura jest przekonana, że tylko wiedza może nas chronić przed niebezpieczeństwami, które na nas czyhają w internecie. O tym Wirtualna Kultura (Krystyna Ziętak) pisała dwukrotnie w Gazecie Senior w roku 2022. Oto jeden z jej artykułów

• kliknijcie: K. Ziętak, Co na nas czyha w internecie w 2022 roku?  

Dlatego ona zachęca Was do zdobywania wiedzy. Może zajrzycie na Zintegrowaną Platformę Edukacyjną dla nauczycieli:

• kliknijcie: Ucz, twórz i chroń – z AI w bezpiecznej szkole przyszłości?

Uwaga. Dwa pierwsze zdjęcia zrobiła Agnieszka Żebrowska z PTW-SKW. Więcej zdjęć jest na Facebooku Przestrzeni Trzeciego Wieku w relacji ze spotkania z profesorem Jackiem Cichoniem: 

• kliknijcie: Przestrzeń Trzeciego Wieku - Facebook.

Krystyna - Wirtualna Kultura 

Czytaj więcej »